ന്യൂഡൽഹി: ഹരീഷ് റാണ, ഈ മാസം ആദ്യം സുപ്രീംകോടതി ദയാവധത്തിന് അനുമതി നൽകിയ ആദ്യ ഇന്ത്യൻ എന്ന നിലയിൽ ശ്രദ്ധേയനായ യുവാവ്, ചൊവ്വാഴ്ച ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസ് (AIIMS), ന്യൂഡൽഹിയിൽ അന്തരിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന് 32 വയസ്സായിരുന്നു.

ഈ മാസം ആദ്യം, 13 വർഷത്തിലേറെയായി സ്ഥിരമായ വെജിറ്റേറ്റീവ് അവസ്ഥയിൽ കഴിയുന്ന റാണയ്ക്ക് ജീവൻ നിലനിർത്തുന്ന ചികിത്സകൾ പിൻവലിക്കാൻ സുപ്രീംകോടതി അനുമതി നൽകിയിരുന്നു. ഈ ചരിത്രവിധി രാജ്യത്ത് “മാന്യമായ മരണം” (right to die with dignity) എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ദേശീയതല ചർച്ചകൾ വീണ്ടും ശക്തമാക്കി.

2013ൽ ചണ്ഡിഗഡിൽ നടന്ന അപകടത്തിലാണ് ഹരീഷ് റാണ ഗുരുതരമായി പരിക്കേറ്റത്. ഒരു കെട്ടിടത്തിന്റെ നാലാം നിലയിൽ നിന്ന് വീണതിനെ തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് ഗുരുതരമായി തലച്ചോറിന് പരിക്കേറ്റു. ഇതോടെ ക്വാഡ്രിപ്ലീജിയയും തിരികെ കിട്ടാനാവാത്ത മസ്തിഷ്ക നാശവും സംഭവിച്ചു. അപകടത്തിന് ശേഷം അദ്ദേഹം ഒരിക്കലും ബോധം വീണ്ടെടുത്തില്ല. ഡോക്ടർമാർ അദ്ദേഹത്തെ 100 ശതമാനം വൈകല്യമുള്ളവനായി വിലയിരുത്തി, സുഖപ്പെടാനുള്ള സാധ്യതയില്ലെന്ന് വ്യക്തമാക്കി.

ഒരു ദശാബ്ദത്തിലേറെയായി, ഭക്ഷണവും ജലവും ട്യൂബുകൾ വഴി നൽകുന്ന ചികിത്സയിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവൻ നിലനിർത്തിയിരുന്നത്. ചലിക്കാനോ ആശയവിനിമയം നടത്താനോ പരിസരങ്ങളോട് പ്രതികരിക്കാനോ കഴിയാത്ത അവസ്ഥയിലായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഈ ദീർഘകാല രോഗാവസ്ഥയിൽ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രായമായ മാതാപിതാക്കൾ വലിയ മാനസികവും സാമ്പത്തികവുമായ സമ്മർദ്ദങ്ങൾക്കിടയിൽ അദ്ദേഹത്തെ പരിചരിച്ചു. സുപ്രീംകോടതി വിധിയിൽ അവരുടെ “നിസ്വാർത്ഥ സേവനം” പ്രത്യേകം പ്രശംസിച്ചിരുന്നു.

വർഷങ്ങളോളം ആരോഗ്യനിലയിൽ പുരോഗതി ഇല്ലാതിരുന്നതിനാൽ, റാണയുടെ മാതാപിതാക്കൾ കോടതിയെ സമീപിച്ച് ജീവൻ നിലനിർത്തുന്ന ചികിത്സകൾ പിൻവലിക്കാൻ അനുമതി തേടി. മകനെ പ്രത്യാശയില്ലാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ കൃത്രിമമായി ജീവനോടെ നിലനിർത്തുകയാണെന്നായിരുന്നു അവരുടെ വാദം.

ഈ കേസ്, ഭക്ഷണവും ജലവും നൽകുന്ന ട്യൂബുകൾ നീക്കം ചെയ്യുന്നത് പാസീവ് യൂഥനേഷ്യയാണോ, അല്ലെങ്കിൽ ഇന്ത്യയിൽ നിയമവിരുദ്ധമായ ആക്ടീവ് യൂഥനേഷ്യയാണോ എന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള സങ്കീർണ്ണമായ നിയമ ചർച്ചകൾക്ക് വഴിവെച്ചു.

ആദ്യഘട്ടത്തിൽ കോടതികൾ അനുമതി നൽകാൻ മടിച്ചു, ട്യൂബുകൾ നീക്കം ചെയ്യുന്നത് പട്ടിണിയിലൂടെ മരണത്തിലേക്ക് നയിക്കുമെന്ന ആശങ്ക ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. എന്നാൽ, ഇത്തരം ചികിത്സകൾ ജീവൻ നിലനിർത്തുന്ന ചികിത്സകളായി കണക്കാക്കേണ്ടതാണെന്നും അവ പിൻവലിക്കാൻ നിയമപരമായി അനുമതിയുണ്ടെന്നും വാദിച്ച് കുടുംബം നിയമ പോരാട്ടം തുടർന്നു.

2026 മാർച്ച് 11ന്, ജസ്റ്റിസുമാരായ പർദ്ദിവാലയും, കെ വി വിശ്വനാഥനും ഉൾപ്പെട്ട ബെഞ്ച്, മെഡിക്കൽ സഹായം പിൻവലിക്കാൻ അനുമതി നൽകി. രോഗിയുടെ മികച്ച താൽപര്യം എന്താണെന്നതിലല്ല, ചികിത്സ തുടരുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ക്ഷേമത്തിന് യഥാർത്ഥത്തിൽ സഹായിക്കുന്നുണ്ടോ എന്നതാണ് പ്രധാന ചോദ്യമെന്ന് കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു.

ഈ വിധി 2018ലെ കോമൺ കോസ് കേസ്(Common cause case) 2018 വിധിയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയായിരുന്നു, അതിൽ ഭരണഘടനയുടെ ആർട്ടിക്കിൾ 21ന്റെ ഭാഗമായി മാന്യമായ മരണം അവകാശമായി അംഗീകരിച്ചിരുന്നു. ക്ലിനിക്കലി നൽകുന്ന ഭക്ഷണവും ജലവും ജീവൻ നിലനിർത്തുന്ന ചികിത്സകളായി കണക്കാക്കാമെന്നും, രോഗി തിരികെ സുഖപ്പെടാനാകാത്ത അവസ്ഥയിൽ മെഡിക്കൽ ബോർഡ് സ്ഥിരീകരിച്ചാൽ അവ പിൻവലിക്കാമെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

ഹരീഷ് റാണയുടെ മരണം, ഒരു കുടുംബത്തിന്റെ ദീർഘകാല പോരാട്ടത്തിന്റെയും വേദനയുടെയും അവസാനമാണ്. അതോടൊപ്പം, ഇന്ത്യയിൽ ജീവിതാവസാന പരിചരണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിയമപരവും നൈതികവുമായ ചർച്ചകളിൽ നിർണായകമായ വഴിത്തിരിവും കൂടിയാണ്.