മക്ക: ഗൾഫ് മേഖലയിൽ സംഘർഷവും സുരക്ഷാ ആശങ്കകളും ശക്തമാകുന്നതിനിടെ സൗദി അറേബ്യ, തുർക്കി, പാകിസ്ഥാൻ എന്നീ രാജ്യങ്ങൾ ചരിത്രപ്രധാനമായ പ്രതിരോധ കരാറിൽ ഒപ്പുവച്ചു. മക്കയിൽ ഓഗസ്റ്റ് 7ന് നടന്ന കൂടിക്കാഴ്ചയിലാണ് ‘മക്ക ജോയിന്റ് ഡിഫൻസ് എഗ്രിമെന്റ്’ എന്ന പേരിലുള്ള ത്രിരാഷ്ട്ര പ്രതിരോധ കരാർ നിലവിൽ വന്നത്. സൗദി കിരീടാവകാശി മുഹമ്മദ് ബിൻ സൽമാൻ, തുർക്കി പ്രസിഡന്റ് റജബ് ത്വയ്യിബ് എർദോഗാൻ, പാകിസ്ഥാൻ പ്രധാനമന്ത്രി ഷഹ്ബാസ് ഷെരീഫ് എന്നിവർ കരാറിൽ പങ്കാളികളായി.

കരാറിലെ പ്രധാന വ്യവസ്ഥ പ്രകാരം, മൂന്ന് രാജ്യങ്ങളിൽ ഏതെങ്കിലും ഒന്നിനെതിരെ സായുധ ആക്രമണമുണ്ടായാൽ അത് മൂന്ന് രാജ്യങ്ങൾക്കെതിരായ ആക്രമണമായി കണക്കാക്കും. മേഖലയിൽ കൂട്ടായ പ്രതിരോധ ശേഷിയും പ്രതിരോധ ഭീഷണിശേഷിയും (collective deterrence) ശക്തിപ്പെടുത്തുകയാണ് കരാറിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം.

രഹസ്യാന്വേഷണ വിവരങ്ങൾ പങ്കുവയ്ക്കൽ, സംയുക്ത സൈനിക പരിശീലനങ്ങളും അഭ്യാസങ്ങളും, പ്രതിരോധ സാങ്കേതികവിദ്യ കൈമാറ്റം, പരിശീലനം, പ്രതിരോധ വ്യവസായ സഹകരണം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ സഹകരണം വിപുലീകരിക്കാനും കരാർ വഴിയൊരുക്കും.

ഗൾഫ് മേഖലയിലെ നിലവിലെ സംഘർഷങ്ങളാണ് കരാറിന്റെ പശ്ചാത്തലം. ഫെബ്രുവരി 28ന് അമേരിക്കയും ഇസ്രയേലും ഇറാനെതിരെ ആക്രമണം നടത്തിയതിന് പിന്നാലെ മേഖലയിൽ സംഘർഷം രൂക്ഷമായതായി റിപ്പോർട്ടുകൾ പറയുന്നു. ഇറാനും യെമനിലെ ഹൂതി സഖ്യകക്ഷികളും സൗദി അറേബ്യക്കെതിരെ ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തിയതോടെ സൗദിയുടെ എണ്ണ കയറ്റുമതിയും മേഖലയുടെ സമുദ്ര ഗതാഗതവും സമ്മർദത്തിലായി. ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലെയും ചെങ്കടലിലെയും ഗതാഗത തടസ്സങ്ങൾ ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളുടെ സുരക്ഷാ ആശങ്ക വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.

മൂന്ന് രാജ്യങ്ങളും ചേർന്ന് രൂപപ്പെടുത്തുന്ന പുതിയ സുരക്ഷാ ഘടനയെ ചില നിരീക്ഷകർ വ്യാപകമായ സുന്നി മുസ്ലിം സുരക്ഷാ മുന്നണിയുടെ തുടക്കമായി വിലയിരുത്തുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ കരാർ ഔദ്യോഗികമായി ഏതെങ്കിലും രാജ്യത്തെയോ പ്രത്യേക ശക്തിയെയോ ലക്ഷ്യമിടുന്നതല്ലെന്നും പ്രതിരോധപരമായ സ്വഭാവമാണ് കരാറിനെന്നും ബന്ധപ്പെട്ടവരും നിരീക്ഷകരും വ്യക്തമാക്കുന്നു.

കൂട്ടുകെട്ടിന്റെ ശക്തി മൂന്ന് രാജ്യങ്ങളുടെയും വ്യത്യസ്ത ശേഷികളിലാണ്. സൗദി അറേബ്യയുടെ സാമ്പത്തികവും പ്രാദേശികവുമായ സ്വാധീനം, തുർക്കിയുടെ നാറ്റോ നിലവാരത്തിലുള്ള സൈനിക ശേഷിയും ഡ്രോൺ–പ്രതിരോധ സാങ്കേതികവിദ്യകളും, പാകിസ്ഥാന്റെ ആണവായുധ ശേഷിയും പരിചയസമ്പന്നമായ സൈനിക സംവിധാനവും ഒരുമിക്കുന്നതാണ് പുതിയ കൂട്ടായ്മയുടെ പ്രധാന തന്ത്രപ്രധാന നേട്ടം.

അമേരിക്കൻ സുരക്ഷാ കുടക്കീഴിൽ മാത്രം ആശ്രയിക്കുന്നതിന് പകരം വിവിധ സുരക്ഷാ പങ്കാളിത്തങ്ങളിലൂടെ സ്വന്തം പ്രതിരോധ ശേഷി ശക്തിപ്പെടുത്താനുള്ള സൗദിയുടെ ശ്രമമായും കരാർ വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. അതേസമയം, തുർക്കിക്കും പാകിസ്ഥാനും സൗദിയുടെ നിക്ഷേപവും സാമ്പത്തിക ബന്ധങ്ങളും കൂടുതൽ ശക്തിപ്പെടുത്താനുള്ള അവസരമാണ് കരാർ നൽകുന്നത്.

മക്കയിൽ, ഇസ്ലാമിലെ ഏറ്റവും പവിത്രമായ നഗരത്തിൽ ഒപ്പുവെച്ച കരാർ പ്രതീകാത്മകമായ പ്രാധാന്യവും നേടിയിട്ടുണ്ട്. മേഖലയിൽ മാറിവരുന്ന ശക്തിസമവാക്യങ്ങൾക്കിടെ സൗദി–തുർക്കി–പാകിസ്ഥാൻ ബന്ധം കൂടുതൽ ആഴത്തിലാകുന്നതിന്റെ സൂചനയായാണ് പുതിയ പ്രതിരോധ കരാർ വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.Sources: