കാഠ്മണ്ഡു: ഓഗസ്റ്റ് 26ന് നേപ്പാൾ–ടിബറ്റ് അതിർത്തി മേഖലയിൽ ഉണ്ടായ മഹാപ്രളയത്തിന് കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം നേരിട്ടുള്ള ഏക കാരണമാണെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും, ഹിമാലയത്തിലെ ദീർഘകാല ചൂടുയർച്ചയും മഞ്ഞുപാളികളുടെ അസ്ഥിരതയും ദുരന്തത്തിന്റെ അപകടസാധ്യത വർധിപ്പിച്ചിരിക്കാമെന്ന് ശാസ്ത്രജ്ഞർ. പ്രാഥമിക പഠനങ്ങൾ പ്രകാരം ലാങ്‌ടാങ് ലിരുങ് മേഖലയിലെ ഹിമാനിയുടെ ഒരു വലിയ ഭാഗം തകർന്നുവീണതിനെ തുടർന്നുണ്ടായ മഞ്ഞു മലയുടെ തകർച്ചയാണ് പ്രളയപരമ്പരയ്ക്ക് തുടക്കമിട്ടത്.

ഹിമാനിയുടെ ഒരു ഭാഗം ഏകദേശം 5,200 മീറ്റർ ഉയരത്തിൽ നിന്ന് താഴേക്ക് പതിക്കുകയും പാറയും മണ്ണും മഞ്ഞും കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോകുകയും ചെയ്തു. ഇതിന്റെ ഫലമായി ല്ഹെൻഡെ ഖോള നദീതടത്തിൽ വൻതോതിൽ അവശിഷ്ടങ്ങൾ അടിഞ്ഞുകൂടി. തുടർന്ന് തടസ്സം തകർന്നപ്പോൾ വെള്ളവും മണ്ണും പാറകളും ചേർന്ന അതിശക്തമായ പ്രവാഹം താഴേക്ക് കുതിച്ചു. ഭോട്ടെ കോശി–ത്രിശൂലി നദീതടങ്ങളിലൂടെ മുന്നേറിയ പ്രളയം നിരവധി പ്രദേശങ്ങളിലെ വീടുകളും റോഡുകളും പാലങ്ങളും വൈദ്യുത പദ്ധതികളും തകർത്തു.

കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തിന്റെ പ്രധാന സ്വാധീനം ഉയർന്ന പർവതപ്രദേശങ്ങളിലെ മഞ്ഞും പെർമാഫ്രോസ്റ്റും ഉരുകുന്നതിലൂടെയാണ് പ്രകടമാകുന്നത്. പാറകളെയും മണ്ണിനെയും ബന്ധിപ്പിച്ച് നിർത്തുന്ന സ്വാഭാവിക ‘പശ’ പോലെയാണ് പെർമാഫ്രോസ്റ്റ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. താപനില ഉയരുമ്പോൾ ഇത് ഉരുകുന്നത് മലഞ്ചരിവുകളെ കൂടുതൽ അസ്ഥിരമാക്കുകയും വലിയ പാറ–മഞ്ഞ് പിണ്ഡങ്ങൾ പെട്ടെന്ന് തകർന്നുവീഴാനുള്ള സാധ്യത വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

ദുരന്തത്തിന് മുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ പ്രദേശത്ത് അസാധാരണമായ ചൂട് രേഖപ്പെടുത്തിയതായും ഉപഗ്രഹ ചിത്രങ്ങളിൽ മഞ്ഞുമൂടൽ കുറഞ്ഞ് കൂടുതൽ തുറന്ന മഞ്ഞുപ്രദേശം കാണപ്പെട്ടതായും റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്. മഞ്ഞുരുകിയ വെള്ളം ഹിമാനിയിലെ വിള്ളലുകളിലേക്കും പാറക്കെട്ടുകളിലേക്കും കടന്ന് ഘടനയെ ദുർബലപ്പെടുത്തിയിരിക്കാമെന്നാണ് ശാസ്ത്രജ്ഞരുടെ വിലയിരുത്തൽ.

ഹിമാനിയും പാറകളും വലിയ വേഗത്തിൽ താഴേക്ക് പതിച്ചതോടെ അവയുടെ ചലനശക്തി വൻതോതിൽ മഞ്ഞ് തകർക്കുകയും ഉരുക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതോടൊപ്പം പാറയും മണ്ണും വെള്ളവും ചേർന്നതോടെ സാധാരണ മഞ്ഞിടിച്ചിലിനെക്കാൾ അപകടകരമായ, അതിവേഗത്തിലുള്ള അവശിഷ്ടപ്രവാഹമായി അത് മാറി. താഴേക്ക് നീങ്ങുമ്പോൾ നദീതടത്തിലെ മണ്ണും പാറയും വൻതോതിൽ കൂട്ടിച്ചേർന്നതോടെ പ്രളയത്തിന്റെ വ്യാപ്തിയും നാശശേഷിയും വർധിച്ചു.

ഈ ദുരന്തം ഒറ്റപ്പെട്ട സംഭവമായി കാണാനാകില്ലെന്നാണ് ശാസ്ത്രലോകത്തിന്റെ മുന്നറിയിപ്പ്. അന്താരാഷ്ട്ര പർവത വികസന കേന്ദ്രമായ ഐസിഐഎംഒഡിയുടെ കണക്കുകൾ പ്രകാരം ഹിന്ദുകുഷ്–ഹിമാലയ മേഖലയിലെ ഹിമാനികൾ 2011–2020 കാലത്ത് മുൻ ദശകത്തേക്കാൾ 65 ശതമാനം വേഗത്തിൽ അപ്രത്യക്ഷമായി. 2026ലെ പുതിയ ഐസിഐഎംഒഡി റിപ്പോർട്ടുകളും 2000നുശേഷം ഹിമാനികളിലെ മഞ്ഞുനഷ്ടത്തിന്റെ വേഗത ഇരട്ടിയായതായി ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.

ഓഗസ്റ്റ് 26ലെ ദുരന്തത്തിന്റെ തൽക്ഷണ ട്രിഗർ ഹിമാനി–പാറ തകർച്ചയാണെന്നാണ് നിലവിലെ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. അതേസമയം, വർഷങ്ങളായി തുടരുന്ന ആഗോള താപനില വർധന ഹിമാലയൻ പരിസ്ഥിതിയെ കൂടുതൽ അസ്ഥിരമാക്കുന്ന പശ്ചാത്തല സാഹചര്യം സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കാമെന്നാണ് വിദഗ്ധരുടെ വിലയിരുത്തൽ. അതിനാൽ ദുരന്തത്തെ കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം മാത്രം സൃഷ്ടിച്ച സംഭവമായി വിശേഷിപ്പിക്കുന്നതിനേക്കാൾ, കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം അപകടസാധ്യത വർധിപ്പിച്ച ഒരു ഘടകമായും ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ തൽക്ഷണ സംഭവങ്ങൾ പ്രധാന കാരണങ്ങളായും കാണുന്നതാണ് നിലവിലെ ശാസ്ത്രീയ നിലപാടിനോട് കൂടുതൽ യോജിക്കുന്നത്.

ഹിമാലയൻ മേഖലയിൽ ഇത്തരം അപകടങ്ങൾ വർധിക്കാനുള്ള സാധ്യത കണക്കിലെടുത്ത് കൂടുതൽ ഉപഗ്രഹ നിരീക്ഷണം, ഹിമാനി–പെർമാഫ്രോസ്റ്റ് നിരീക്ഷണ സംവിധാനങ്ങൾ, മുൻകൂർ മുന്നറിയിപ്പ് സംവിധാനങ്ങൾ, അതിർത്തി കടന്നുള്ള ദുരന്തനിവാരണ സഹകരണം എന്നിവ ശക്തിപ്പെടുത്തേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയും ഈ ദുരന്തം വീണ്ടും ഉയർത്തിക്കാട്ടുന്നു.