എല്ലാ വർഷവും സെപ്റ്റംബർ 22-ന് ആചരിക്കുന്ന ലോക കാണ്ടാമൃഗ ദിനം ഇന്ന് ആഗോളതലത്തിൽ ആചരിക്കുന്നു. 2010-ൽ ഡബ്ല്യുഡബ്ല്യുഎഫ്-സൗത്ത് ആഫ്രിക്ക ആദ്യമായി പ്രഖ്യാപിച്ച ഈ ദിനം 2011 മുതൽ അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ ആചരിച്ചുവരുന്നു. അവശേഷിക്കുന്ന അഞ്ച് കാണ്ടാമൃഗ ഇനങ്ങളെക്കുറിച്ചും അവ നേരിടുന്ന ഭീഷണികളെക്കുറിച്ചും അവബോധം സൃഷ്ടിക്കുകയാണ് ലക്ഷ്യം. “അഞ്ചിനെയും ജീവനോടെ നിലനിർത്തുക” (Keep the Five Alive) എന്നതാണ് 2026-ലെ ആശയം.

ഇന്റർനാഷണൽ റൈനോ ഫൗണ്ടേഷന്റെ കണക്കനുസരിച്ച് ലോകത്ത് ഏകദേശം 26,700 കാണ്ടാമൃഗങ്ങളാണ് കാട്ടിലുള്ളത്. അഞ്ചിൽ നാല് ഇനങ്ങളും വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്നു. വൈറ്റ് റൈനോ (ഏകദേശം 15,752), ബ്ലാക്ക് റൈനോ (ഏകദേശം 6,788, ക്രിട്ടിക്കലി എൻഡേഞ്ചേഡ്) എന്നിവ ആഫ്രിക്കയിലാണ്. ജാവൻ റൈനോ (ഏകദേശം 50), സുമാത്രൻ റൈനോ (34–47) എന്നിവ ഇന്തോനേഷ്യയിൽ അതിരൂക്ഷമായ വംശനാശഭീഷണിയിലാണ്.

ഇന്ത്യയും നേപ്പാളുമാണ് ഗ്രേറ്റർ വൺ-ഹോൺഡ് (ഒറ്റക്കൊമ്പൻ) കാണ്ടാമൃഗത്തിന്റെ ആവാസകേന്ദ്രം — ആകെ ഏകദേശം 4,075 എണ്ണം. ഇതിൽ 80 ശതമാനവും (ഏകദേശം 3,260) ആസാമിലാണ്. കാസിരംഗ ദേശീയോദ്യാനത്തിൽ മാത്രം 2,600-ലധികം കാണ്ടാമൃഗങ്ങളുണ്ട് — ലോകത്തെ ഏറ്റവും വലിയ ഒറ്റ ജനസംഖ്യ. പശ്ചിമ ബംഗാളിൽ ഏകദേശം 392-ഉം (2025), ഉത്തർപ്രദേശിലെ ദുധ്വയിൽ ഏകദേശം 53-ഉം (2026) കാണ്ടാമൃഗങ്ങളുണ്ട്.

1970-കൾക്ക് ശേഷം രണ്ടാം തവണയാണ് ആസാമിൽ 2025-ൽ ഒരു കാണ്ടാമൃഗ വേട്ടയാടലും റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യാതിരുന്നത് (ആദ്യം 2022-ൽ). ശക്തമായ വേട്ടവിരുദ്ധ നിരീക്ഷണവും ഇന്ത്യൻ റൈനോ വിഷൻ പോലുള്ള സംരക്ഷണ പദ്ധതികളുമാണ് ഈ നേട്ടത്തിന് പിന്നിൽ. എന്നാൽ കൊമ്പിനായുള്ള വേട്ടയാടലും ആവാസവ്യവസ്ഥാ നാശവും ഇപ്പോഴും വലിയ ഭീഷണിയായി തുടരുന്നു, പ്രത്യേകിച്ച് ജാവൻ, സുമാത്രൻ ഇനങ്ങൾക്ക്.