ന്യൂഡൽഹി: വൈദ്യുതീകരണം പ്രായോഗികമല്ലാത്ത പൈതൃക റെയിൽപാതകളിലും മലയോര മേഖലകളിലുമടക്കം 35 ഹൈഡ്രജൻ ട്രെയിനുകൾ വിന്യസിക്കാൻ ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേ ഒരുങ്ങുന്നു. പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദ റെയിൽ ഗതാഗതം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിന്റെ ഭാഗമായാണ് പദ്ധതി.

2026 ജൂലൈയിൽ പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി രാജ്യത്തെ ആദ്യ ഹൈഡ്രജൻ ട്രെയിൻ ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തതിന് പിന്നാലെയാണ് കൂടുതൽ ട്രെയിനുകൾ വിന്യസിക്കുന്നതിനുള്ള നീക്കം. നിലവിൽ പ്രവർത്തനസജ്ജമായ ഹൈഡ്രജൻ ട്രെയിൻ 10 കോച്ചുകളുള്ളതാണ്. പ്രോട്ടോൺ എക്സ്ചേഞ്ച് മെംബ്രൺ (PEM) ഫ്യൂവൽ സെൽ സാങ്കേതികവിദ്യ ഉപയോഗിക്കുന്ന ട്രെയിനിന് 3,200 ഹോഴ്‌സ്‌പവർ ശേഷിയുള്ള പ്രൊപ്പൽഷൻ സംവിധാനമാണുള്ളത്. ലിഥിയം ബാറ്ററികളും ട്രെയിനിൽ തന്നെ സംഭരിച്ചിരിക്കുന്ന ഹൈഡ്രജൻ സംവിധാനവും ഇതിന്റെ ഭാഗമാണ്.

ഹൈഡ്രജനും വായുവിലെ ഓക്സിജനും തമ്മിലുള്ള വൈദ്യുതരാസപ്രവർത്തനത്തിലൂടെയാണ് ഫ്യൂവൽ സെല്ലുകൾ വൈദ്യുതി ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്നത്. ഇതിന്റെ പ്രധാന ഉപോൽപ്പന്നം ജലവാതകമായതിനാൽ പരമ്പരാഗത ഡീസൽ ട്രെയിനുകളെ അപേക്ഷിച്ച് മലിനീകരണം ഗണ്യമായി കുറയ്ക്കാൻ കഴിയുമെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ. നിലവിലെ ട്രെയിൻ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും നീളം കൂടിയതും ശക്തിയേറിയതുമായ ഹൈഡ്രജൻ ട്രെയിനാണെന്നും അധികൃതർ അവകാശപ്പെടുന്നു.

അതേസമയം, ഹൈഡ്രജൻ ട്രെയിനുകളുടെ വ്യാപക വിന്യാസത്തിന് പ്രധാന വെല്ലുവിളി ഗ്രീൻ ഹൈഡ്രജന്റെ ഉൽപ്പാദനച്ചെലവാണ്. ചെലവ് കുറയ്ക്കുന്നതിനുള്ള നടപടികൾ റെയിൽവേയും കേന്ദ്ര സർക്കാരും പരിഗണിച്ചുവരികയാണ്. ഇന്ത്യയിൽ കണ്ടെത്തിയ ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ഗ്രീൻ ഹൈഡ്രജൻ വില കിലോഗ്രാമിന് 279 രൂപയാണെന്നാണ് ലഭ്യമായ കണക്ക്.

ഗ്രീൻ ഹൈഡ്രജൻ ഉൽപ്പാദനം വർധിപ്പിക്കുന്നതിനായി കേന്ദ്ര സർക്കാർ നടപ്പാക്കുന്ന നാഷണൽ ഗ്രീൻ ഹൈഡ്രജൻ മിഷൻ 2030ഓടെ പ്രതിവർഷം 50 ലക്ഷം മെട്രിക് ടൺ (5 MMT) ആഭ്യന്തര ഗ്രീൻ ഹൈഡ്രജൻ ഉൽപ്പാദനം ലക്ഷ്യമിടുന്നു. ഉൽപ്പാദനച്ചെലവ് കുറയ്ക്കാനും ആവശ്യമായ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കാനും കഴിയുന്നതോടെ ഹൈഡ്രജൻ ട്രെയിനുകളുടെ ഉപയോഗം കൂടുതൽ വ്യാപിപ്പിക്കാനാകുമെന്നാണ് റെയിൽവേയുടെ പ്രതീക്ഷ.

വൈദ്യുതീകരണം ബുദ്ധിമുട്ടുള്ള പാതകളിൽ ഡീസലിന് പകരം ശുദ്ധമായ ഊർജസ്രോതസ്സ് ഉപയോഗിക്കാനും രാജ്യത്തെ പൈതൃക റെയിൽ സർവീസുകൾ കൂടുതൽ പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദമാക്കാനും പദ്ധതിയിലൂടെ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.